اصول کلی شرکت های تجاری(1)
. تصمیمگیری در شرکت سهامی (مجامع عمومی)
مجامع عمومی به سه دسته تقسیم میشوند: ۱) مؤسس، ۲) عادی (سالیانه/فوقالعاده) و ۳) فوقالعاده
| نوع مجمع | صلاحیتها | حد نصاب تشکیل (نوبت اول) | حد نصاب رأیگیری (اصولاً) |
| فوقالعاده | تغییر مفاد اساسنامه، تغییر سرمایه، انحلال پیش از موعد، تبدیل شرکت، تغییر امتیازات سهام، انتشار اوراق مشارکت | بیش از نصف سهام دارای حق رأی | همواره دو سوم آرای حاضر در مجمع |
| عادی | رسیدگی به حسابهای سالیانه، تصویب سود و اندوخته، انتخاب مدیران و بازرسان، تعیین روزنامه کثیرالانتشار، بررسی معاملات مدیران | بیش از نصف سهام دارای حق رأی | بیش از نصف آرای حاضر (اکثریت مطلق) |
نکات مهم مجامع عمومی:
- رایگیری ادغامی: شیوه انتخاب مدیران در مجمع عادی برای حمایت از اقلیت سهامداران است
- مقام دعوتکننده: اصولاً هیأت مدیره موظف به دعوت است. بازرس/بازرسان، و در مواردی سهامدارانی که حداقل ۲۰٪ سهام شرکت را مالک باشند، میتوانند مجمع را دعوت کنند
- تشریفات دعوت: لزوم انتشار آگهی دعوت در روزنامه کثیرالانتشار. فاصله بین نشر آگهی و تاریخ تشکیل مجمع حداقل ۱۰ روز و حداکثر ۴۰ روز خواهد بود
- حق حضور و رأی: هر صاحب سهمی (حتی بدون حق رأی) حق حضور در کلیه مجامع را دارد. حق حضور و حق رأی، حق مالی بوده و قابل توکیل به غیر است
- صورتجلسه: تصمیمات مجمع باید ثبت شود. ثبت صورتجلسه در مرجع ثبت شرکتها اجباری است اگر متضمن انتخاب مدیران/بازرسان، تصویب ترازنامه، تغییر اساسنامه یا انحلال شرکت باشد
۲. تصمیمگیری در شرکت با مسئولیت محدود
نظام تصمیمگیری قانونی:
- اگر تعداد شرکا ۱۲ نفر یا کمتر باشد، تشکیل مجمع الزامی نیست
- اگر تعداد شرکا بیش از ۱۲ نفر باشد (۱۳ شخص یا بیشتر)، تصمیمات باید در قالب «مجمع عمومی شرکا» انجام شود که حداقل سالی یک مرتبه تشکیل میگردد
- حد نصاب رأیگیری (عمومی): اصولاً باید با اکثریت حداقل نصف سرمایه اتخاذ شود
- موارد استثناء (نصابی بالاتر): تصمیم به تغییر تابعیت (اجماع آرا). تغییر مفاد اساسنامه (به جز تابعیت) یا انتقال سهمالشرکه به خارج از شرکا، نیازمند اکثریت عددی شرکایی است که حداقل سهچهارم سرمایه شرکت را دارا باشند .
بخش سوم: مدیریت و بازرسی شرکتهای تجاری (فصل سوم)
این بخش به رکن مدیریت در شرکت سهامی (هیأت مدیره و مدیر عامل) و شرکت با مسئولیت محدود میپردازد
۱. مدیریت در شرکت سهامی
الف) هیأت مدیره:
- مفهوم مدیر: در اصطلاح قانون تجارت، منظور از مدیر، عضو هیأت مدیره است
- رابطه با شرکت: مدیران رکن شرکت هستند، نه وکیل یا نماینده. سمت مدیریت قائم به شخص است
- ساختار و تعداد: هیأت مدیره دارای یک رئیس، یک نایب رئیس و بقیه اعضای عادی است حداقل تعداد اعضا در شرکت سهامی عام ۵ نفر و در شرکت سهامی خاص ۳ نفر است
- مدت مدیریت: اصولاً حداکثر ۲ سال است
- شیوه تصمیمگیری: جلسات با حضور بیش از نصف اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت مطلق آرای حاضر معتبر است
ب) مدیر عامل:
- انتصاب و اختیارات: مدیر عامل توسط هیأت مدیره انتخاب و عزل میشود
- ماهیت اختیارات: اختیارات مدیر عامل (که ماهیت نمایندگی دارد نه رکن بودن) محدود به موارد تعیین شده در اساسنامه، موضوع شرکت و محدودیتهای اعمال شده توسط هیأت مدیره است . نام و حدود اختیارات مدیر عامل باید به مرجع ثبت شرکتها ارسال و در روزنامه رسمی آگهی شود
- مسئولیت شرکت در قبال اعمال مدیر عامل: اگر اقدامات مدیر عامل خارج از حدود اختیارات باشد، شرکت اصولاً پاسخگو نیست. با این حال، اقدامات و اعمال مدیران و مدیر عامل در مقابل اشخاص ثالث معتبر و نافذ است، حتی اگر تشریفات مربوط به طرز انتخاب آنها اجرا نشده باشد
ج) معاملات مدیران و مدیر عامل (تعارض منافع):
- معاملات تحت کنترل: معاملاتی که مدیران یا مدیر عامل یا بستگان آنها مستقیماً یا غیرمستقیم طرف معامله با شرکت باشند. این معاملات باید به تصویب هیأت مدیره برسد و در مجمع عادی مطرح شود. اگر هیأت مدیره تصویب نکند، معامله باطل است. اگر مجمع آن را تصویب نکند، معامله معتبر است اما مدیران طرف معامله مسئول جبران خسارت هستند
- تضمین دیون مدیران: تحصیل وام یا اعتبار از شرکت، یا تضمین و تعهد دیون مدیر توسط شرکت، مطلقاً باطل است. (مگر در مورد شرکتهای مالی و اعتباری)
د) مسئولیت مدیران:
۱ مسئولیت تضامنی در پرداخت چکهای صادر شده از حساب شرکت را فراموش نکنید این یعنی چه چکی که مدیر عامل صادر میکند هم مدیر عامل و هم شرکت باید پاسخگو باشند – مستند قانونی ماده ۱۹ قانون صدور چک)
۲ مدیران شرکت در برابر مالیات قطعی شده در زمان مدیریت خود با شرکت مسئولیت تضامنی دارند؛ یعنی ممکن است مسئول بدهیهای مالیاتی نیز باشید! مسئولیت تضامنی به این معناست که طلبکار میتواند به هر یک از طرفین برای وصول كل مبلغ بدهی خود به صورتقانون مراجعه کند (مستند قانونی ماده ۱۹۸ قانون مالیاتهای مستقیم)
۳ اگر در راستای نفع شرکت یا به نام آن مرتکب جرمی اگر در راستای نفع شرکت یا به نام آن مرتکب جرمی شوید، علاوه بر مجازات ،شرکت شما نیز با مجازاتهای قانونی روبرو خواهید شد مسئولیت تضامنی به این معناست که طلبکار میتواند به هر یک از طرفین برای وصول كل مبلغ بدهی خود به صورتقانون مراجعه کند
| نوع مسئولیت | مستند قانونی | نکات کلیدی |
| مسئولیت مدنی (حقوقی) | م. ۱۴۲ ل. ا. ق. ت | اصولاً مبتنی بر تقصیر و مسئولیت اشتراکی است |
| مسئولیت تضامنی | م. ۱۴۳ و ۱۳۰ ل. ا. ق. ت | مدیرانی که تقصیر آنها سبب ورشکستگی شرکت شده باشد، و مدیرانی که معاملات تحت کنترل زیانآور را تصویب کرده باشند، مسئولیت تضامنی دارند |
| مسئولیت کیفری (جزایی) | م. ۲۴۶ تا ۲۶۵ ل. ا. ق. ت | مهمترین عناوین مجرمانه شامل تقسیم منافع موهوم، انتشار یا ارائه ترازنامه و صورت دارایی غیرواقعی، و سوءاستفاده از اموال و اختیارات شرکت در جهت مقاصد شخصی است |
| مسئولیت مالیاتی | م. ۱۹۸ ق. م. م (اصلاحی) | مدیران تصفیه و مدیران شرکتها نسبت به بدهی مالیاتی قطعی شده در دوره مدیریت آنها، با شرکت مسئولیت تضامنی دارند |
۲. مدیریت در شرکت با مسئولیت محدود
- مدیران: شرکت با مسئولیت محدود میتواند یک یا چند مدیر داشته باشد. مدیر میتواند از شرکا باشد یا از خارج انتخاب شود
- شیوه تصمیمگیری (در صورت تعدد مدیران): قانون تجارت تشریفاتی برای برگزاری هیأت مدیره پیشبینی نکرده است و تصمیمات آنها اصولاً با آرای اتفاقی گرفته میشود، مگر اینکه اساسنامه ترتیب دیگری مقرر کند
- انتخاب مدیران: مطابق م. ۱۰۶ ق. ت (نظام مجمع شرکا)، انتخاب با اکثریت حداقل نصف سرمایه (نوبت اول) یا اکثریت عددی شرکا (نوبت دوم) انجام میشود
- حدود اختیارات: مدیران دارای کلیه اختیارات لازم برای اداره و نمایندگی شرکت هستند. هر محدودیتی که در اساسنامه قید نشده باشد، در مقابل اشخاص ثالث باطل و کان لم یکن است
- مسئولیت مدنی: اصولاً تابع قانون مدنی و مبتنی بر تقصیر است. در یک مورد (صدور حکم بطلان شرکت)، مدیران و شرکای مسبب بطلان، مسئولیت تضامنی در برابر اشخاص ثالث دارند
- مسئولیت کیفری: قانون تجارت دو عنوان مجرمانه برای مدیران شرکت با مسئولیت محدود بیان کرده است: اظهار غیرواقعی در مورد پرداخت تمام سهمالشرکه نقدی و تسلیم سهمالشرکه غیرنقدی (کلاهبرداری)، و تقسیم منافع موهوم با استناد به صورت دارایی مزور
دیدگاهتان را بنویسید